Het belang van exit polls
Amerikaanse toestanden in Nederland. In een poging NOS kijkers naar RTL te lokken, besloot RTL-4 al tien minuten voor het sluiten van de stembus exit-polls bekend te maken. De poll verzorgt door TNS-Nipo bleek echter nogal ruim van de uiteindelijke uitslag af te wijken. Opiniepeiler Maurice De Hond van de NOS kwam met zijn methode van peilen wel redelijk in de buurt. Foutje van TNS-Nipo? Juist nu in bijna geheel Nederland met computers wordt gestemd en overtuigend is aangetoond dat stemmen via deze apparaten fraudegevoelig is en niet aan wettelijke vereisten voldoet, zijn exit-polls van levensbelang voor de democratie.
Na de afgang van RTL barstte een discussie los over het gebruik van polls. Beïnvloeden exit polls niet teveel het stemgedrag van de kiezer? Kan een gunstig of slecht resultaat iemand over de streep trekken of aanzetten tot “strategisch stemgedrag”? Zou kunnen. Naar stemgedrag is al voldoende sociaal-psychologische onderzoek gedaan. Maar in de discussie over wel of niet publiceren van polls wordt flagrant voorbijgegaan aan het feit dat exit polls een democratisch controle-instrument zijn. En een vrij zuiver instrument (meestal) bovendien. Bij teveel afwijking heeft of de enquêteur lopen rommelen of is er sprake van…..fraude. En laat de gemiddelde afwijking in Nederland nu de beruchte Amerikaanse 5% zijn. Als de wantoestanden in de Verenigde Staten ons een ding hebben moeten leren, is het wel de fraudegevoeligheid van stemcomputers.
Eerder werd de discussie over de betrouwbaarheid van stemcomputers op een zijspoor gezet door vooral de vertrouwelijkheid van het stemmen in twijfel te trekken (in tegenstelling tot de controle over het stemresultaat op de chip of eventueel “hacken”), nu lijkt de discussie over exit-polls weer voorbij te gaan aan het waarom van de afwijking. In plaats daarvan wordt zelfs sterk geopperd om polls maar helemaal af te schaffen. RTL zelf gaat eerst met TNS om de tafel zitten om uit zoeken waar het mis ging. Op basis van dit onderzoek zal RTL haar gebruik van polls aanpassen.
Hoewel de organisatie Wijvertrouwenstemcomputersniet overtuigend aantoonde dat er van alles mis is met de Nederlandse stemcomputer, lieten zij de kans lopen om echt eerlijke en juridisch juiste verkiezingen in Nederland voor elkaar te krijgen. Het kortgeding waarmee wijvertrouwenstemcomputersniet dreigde werd teruggetrokken. Gevolg: 90% van de stemmen zijn uitgebracht op onbetrouwbare en lekke computers.
In maart zijn er provinciale staten-verkiezingen. Laten we hopen dat Nederlanders tegen die tijd op beter beveiligde apparaten met een open bron-code stemmen. En als stok achter de deur de landelijke peiling.
Tenzij ze met de exit poles gaan lopen rommelen om zo de schijn op te houden dat er niet gerommeld is. Ze kunnen ook met de exit poles rommelen om zo mensen hun stemgedrag te beinvloeden, ze weten immers haarfijn hoe het schapengedrag werkt. Ze kunnen ook de media zo sturen zodat het onderwerp alleen nog maar gaat over loser Bos en Rutten, niemand wilt op een loser stemmen die willen liever bij de winnende club horen. Veilige stemcomputers zijn echt een klein stukje in de puzzel, de hele media zou ook aan wat strenge regels moeten voldoen. Beginnende partijen horen ook bij de debatten aanwezig te zijn en geld te ontvangen om zaken te promoten. Dan maar geen maandje Lingo en dat soort zut zodat elke partij in de studio zijn verhaal kan doen. Exit poles kunnen dus heel positief zijn maar ook de ondergang van de democratie.