Een nieuwe column van Nico Dijkshoorn
Freek de Jonge belde me net op. Of hij bij mij iets mocht komen voorlezen. Hij had vrijdagavond, omdat hij toch niks anders had te doen, nog even snel Ulysses van James Joyce om geschreven naar een Duitse rockopera.
Ik heb vriendelijk bedankt. Net als Marc Marie Huijbregts, die vrijdagavond geen zin had om met het orerend geweten van Nederland in de Wereld Draait Door aan tafel te zitten, sloeg ik een keertje over.
Ik vind dat Freek mij als publiek moet verdienen. Hij moet er iets voor doen. Als ik een met zijn armen zwaaiende gek een modern sprookje wil zien voorlezen, dan doe ik wel het raam open als de methadonbus voorbijrijdt.
Medelijden
Ach ja, Freek. Ik krijg inmiddels een beetje medelijden met hem. Je zal een half leven lang in de zelfgemaakte kleding van je vrouw moeten lopen. En je zult als zijn vrouw zijn maten moeten opnemen terwijl hij weer een geniale tekst in je oor staat te denderen. Je voelt bij Freek inmiddels dezelfde emotie als bij je ouders. Alweer dat verhaal over die ene keer dat die en die heel hard om ze moest lachen.
Soms staan ze opeens doodstil bij het aanrecht na te denken over vroeger, toen ze nog begrepen hoe je een ui moest snijden. Dat heb ik ook bij Freek. Je voelt medelijden. Je gunt hem zo enorm een heel klein beetje talent.
Shakespeare
Eigenlijk heeft iedereen in Nederland wel in de gaten dat het over is met Freek. Behalve Freek zelf. Razend was hij vrijdag dat hij zijn koddige vertaling van Shakespeare niet mocht komen voorlezen. Meteen schreef hij er een boos stukje over in het Parool.
Iemand die Freek een podium weigert is dom, begrijpt hem niet, is mentaal niet met hem meegegroeid en kan de tyfus krijgen. Zijn publiek krijgt ook regelmatig de wind van voren. Daarom staat Freek inmiddels voor half volle zalen te spelen en moet er wanhopig worden geadverteerd. Niemand wil hem meer zien. Waarom zou je gaan kijken naar een man die twijfelt aan je intelligentie?
Heldendaad
Ik vind het een heldendaad van de redactie bij De Wereld Draait Door. Eindelijk eens mensen die durven te zeggen: ‘blijf maar thuis Freek, we weten het nu wel, met je domme dominee-humor. Als we een preek uit de jaren vijftig willen horen gaan we wel naar een congres van de Christen Unie.’
Niet iedereen durft dat tegen Freek te zeggen. Meneer schuift nog steeds gezellig aan bij allerlei discussie programma’s om daar iedere keer dwars door gesprekken heen zijn eeuwenoude gelijk te blèren.
Gênant
Pauw en Witteman durfden onlangs geen nee te zeggen en dat leverde meteen een van de gênantste stukjes televisie van de afgelopen 25 jaar op. Freek nam plaats achter een spreekgestoelte en sprak, recht op de camera, onze minister president toe.
Alsof Leni Riefenstahl hem regisseerde. Hij sprak met de dictie van de alleswetende Grote Lijder die een plein vol volgelingen toespreekt. Helaas bestaan deze volgelingen alleen nog maar in het steeds legere hoofd van Freek.
Tenenkrommend
Het was een tenenkrommend slecht praatje, met belegen beeldspraak, geforceerde leukigheid en manische volksmennerij. Freek zoals we hem inmiddels kennen. Ooit maakte hij met Bram Vermeulen vernieuwende voorstellingen, nu is Freek iemand die je met plaatsvervangende schaamte aanhoort.
En niemand zegt het hem. Cabaretiers blijven hem bewieroken, blijven hem prijzen. Freek is een beetje de Johan Heesters van het Nederlands theater aan het worden. Het lijkt allemaal nergens meer op, het is niet om aan te horen en toch doen we met zijn allen of we het prachtig vinden. Heeft die zingende concentratiekamptoerist ook weer eens een goede avond. Zo gaat het ook met Freek. Klappen uit mededogen.
Lege stoelen
Toch denk ik dat Freek het voelt. Het is allemaal net iets te wanhopig. Hij wil te graag. Hij staat op feestjes de laatste tijd iets te vaak alleen. Mensen beginnen hem na de voorstelling iets te veel complimenten te maken over het decor. Freek ziet de lege stoelen en legt dat vooralsnog uit als domheid van zijn publiek.
Ik ben benieuwd wanneer het inzicht komt. Als er vier kaartjes zijn verkocht of als alleen omroep Max hem nog uitnodigt om te komen praten over vroeger?
